Komentimi i Sures Bejine – 98

بِسمِ اللَّهِ الرَّحمٰنِ الرَّحيمِ

لَمْ يَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ مُنْفَكِّينَ حَتَّى تَأْتِيَهُمُ الْبَيِّنَةُ (1
رَسُولٌ مِنَ اللَّهِ يَتْلُو صُحُفًا مُطَهَّرَةً (2
فِيهَا كُتُبٌ قَيِّمَةٌ (3
وَمَا تَفَرَّقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلَّا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَةُ (4
وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ (5
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أُولَئِكَ هُمْ شَرُّ الْبَرِيَّةِ (6
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ (7
8) جَزَاؤُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ رَبَّهُ

Kuptimi: Me emrin e Allahut, Mëshiruesit, Mëshirëbërësit.

  1. Ata nga ithtarët e librit dhe politeistët, të cilët nuk besuan, nuk iu ndanë (besimit të tyre) derisa atyre u erdhi argumenti i qartë, 
  2. I dërguar prej Allahut, që lexon fletë të pastra, 
  3. Në të cilat ka vetëm dispozita të drejta. 
  4. Dhe atyre të cilëve u është dhënë libri, nuk u ndanë vetëm pasi që u erdhi argumenti. 
  5. E duke qenë se ata nuk ishin të urdhëruar me tjetër, pos që ta adhuronin Allahun me një adhurim të sinqertë ndaj Tij, që të largohen prej çdo besimi të kotë, ta falin namazin, të japin zeqatin, se ajo është feja e drejtë. 
  6. S’ka dyshim se ata, të cilët nuk besuan nga ithtarët e librit dhe nga idhujtarët, do të jenë në zjarrin e xhehennemit, aty do të jenë përgjithmonë. Të tillët janë krijesa më e dëmshme. 
  7. Ndërsa, ata që besuan dhe bënë vepra të mira, të tillët janë krijesa më e dobishme.  
  8. Shpërblimi për ta te Zoti i tyre janë: vendet në xhennete nëpër të cilët burojnë lumenj, e aty janë përgjithmonë, pa këputur. All-llahu është i kënaqur ndaj tyre, e edhe ata janë të kënaqur prej Tij. E ky është për atë, që i ka pasur dronë Zotit të vet.

Surja Bejine, e zbritur në Medine, ka 8 ajete. Emrin e ka marrë prej fjalës bejine (argument i qartë e i prerë) që ndodhet në ajetin hyrës të sures. Po ashtu, kjo sure është emërtuar si : Kajjime, Munfekin, Berrije e, Lemjekun. Trajton këto tema:

a- Qëndrimin e politeistëve dhe të pasuesve të librit (të krishterët dhe hebrenjtë) karshi profetsisë së Profetit Muhamed (sal’la llahu alejhi ue selem).

b- Adhurimi i Allahut (xh.xh) me sinqeritet.

c- Çështja që, fatlumët e fatzinjtë, që të gjithë do të shkojnë në botën tjetër, fatlumët në xhenet (parajsë) e, fatzinjtë në xhehenem (zjarr).

Suret nga surja Huxhurat deri në suren Burruxh quhen edhe “Tiuel’i mufassal” (suret e gjata nga fundi i Kuran’it), prej saj deri në suren Bejine quhen “Eusat’i Mufassal” (suret e mesme nga fundi i Kuran’it) e, prej saj deri në fund qehen “Kisarr’i mufassal” (suret e shkurtra nga fundi i Kuran’it). Ashtu si tregohet edhe në librat e fikhut, është e pëlqyeshme që, në namazin farz të sabahut dhe të drekës të lexohet nga suret “Tiuel’i mufassal”, në ikindi e jatci të lexohet nga suret “Eusat’i Mufassal”, ndërsa, në aksham lexohet nga suret “Kisarr’i mufassal”. Pra, përveç rasteve që s’kemi mundësi, në namaze të lexosh në masën e këtyre sureve është sunet, dhe të lexosh një nga këto suret në çdo rekat është e pëlqyer. Domethënës është edhe fakti që, kjo sure është vendosur pas sures Alak dhe Kadr. Në suren Alak flitet rreth zritjes së uahjit (revelacionit) të parë e, në suren Kadr tregohet koha e fillimit të uahjjit. Ndërsa, në suren Bejine tregohet nevoja e dërgimit të një profeti bashkë me këtë Libër.

Në fillim, tregohet nevoja për dërgimin e një profeti. Kjo nevojë është shtjelluar kështu: Shpëtimi i njerëzve nga mohimi, qofshin këta prej pasuesve të librit apo prej mosbesimtarëve, bëhet i mundur me anë të dërgimit të profetëve. Ky libër është një argument i qartë për këtë profet, i cili, ia shpjegon njerëzve librin e Allahut në mënyrë të qartë e të pastër dhe, siguron që mos të përzihet asgjë e pasaktë me këtë Libër të qartë, si dhe, bën të mundur që ky libër mos të deformohet si librat e shenjtë të mëparshëm.

Komentim (Tefsir)

 لَمْ يَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ مُنْفَكِّينَ حَتَّى تَأْتِيَهُمُ الْبَيِّنَةُ 

1-Ata nga ithtarët e librit dhe politeistët, të cilët nuk besuan, nuk iu ndanë (besimit të tyre) derisa atyre u erdhi argumenti i qartë, 

Lexo  Surja Felek

Pasuesit e librit dhe politeistët, edhe pse bëjnë pjesë në të njëjtën kategori mosbesimi, janë përmendur me amra të veçantë. Me pasuesit e librit ka për qëllim, ata që kanë dhe i besojnë ndonjë libri të dërguar profetëve të mëparshëm, edhe pse mund të jetë i deformuar dhe i paruajtur në formën e tij origjinale. Ndërsa, me politeistët, ka për qëllim ata që nuk i besojnë asnjë profeti dhe nuk kanë asnjë libër.

Ndoshta mund të ketë pasur për qëllim, ata që, edhe pse janë prej pasuesve të librit, duke thëne se Allahu ka fëmijë dhe kanë mendime krahasuese për Krijuesin (duke e krahasuar Allahun me njeriun a diç tjetër), në një mënyrë apo tjetër bien në politeizëm. Kuran’i Fisnik, e përmend politeizmin i pasuesve të librit në shumë vende. Por, megjithatë, në asnjë vend nuk e përmend fjalën “politeist” për ata. Ata, janë përmendur si “Pasues të librit” ose atyre që i “është dhënë libër”. Në disa raste janë përmendur si, “Jahudi” (hebrenj) e “Nesarra” (të krishterë). Sepse, feja e tyre origjinale është teuhidi (njëshmëria e Zotit). Por, në të njëjtën kohë kanë rënë edhe në politeizëm.

Përshkrimi i pasuesve të librit si mohues, tregon që, mosbesimi i tyre përfshin Kuran’in dhe profetin, po ashtu tregon edhe që, ata mohojnë edhe Teuratin e Inxhilin (Biblën) dhe profetët e tyre.

Politeistët; janë më të përgjithshëm se ata që adhurojnë statujat. Këtu futën të gjithë ata që i bëjnë shokë Allahut duke adhuruar statujat apo diç tjetër. Përfshin të gjithë ata që shohin në vetën e tyre apo në diçka tjetër pjesë nga Zoti ose ndonjë ortakëri të mundshme , si për shembull Faraoni, i cili i kishte bërë tekat e tij zot, ku duke mos e njohur Allahun thotë: “E u tha: “Unë jam zoti juaj më i lartë!” (Surja Naziat, 24) dhe “E faraoni tha: “O ju pari, unë nuk njoh ndonjë zot tjetër për ju përveç meje.” (Surja Kasas, 38)

الْبَيِّنَةُ Bejjine, argument i qartë e i prerë. Dihet që, bejine ashtu si nur (drita), duke qenë e qartë për vete i qartëson edhe të tjerët. Për këtë arsye, dëshmitarit që tregon dhe vërteton një çështje, që sjell një argument të qartë e bindës, i thuhet bejine. Këtu ka kuptimin e argumentit dhe faktit që do të vërtetojë dhe shtjellojë të vërtetën.

Në këtë ajet me fjalën argument i qartë nënkuptohet Profeti Muhamed (sal’la llahu alejhi ue selem). Jeta e tij e kulluar, është një argument i qartë për këtë fe. Vlerat e Tij të larta si: i drejtë, i besueshëm, perfekt në të gjitha aspektet morale, dhënia Atij një libër si Kurani edhe pse nuk dinte shkrim e këndim, ndërhyrja më efikase në rrjedhën e historisë në një popull beduinësh, principet e besimit që solli, adhurimi, ligjet dhe principet morale duke mos u ndeshur as me logjikën e as me ndërgjegjen, mijëra njerëz që pasuan Atë u bënë një progres madhështor në anën shpirtërore, morale dhe në anën shkencore, dhe duke menduar edhe specifika të tjera të Tij, kuptohet se sa të panumërta janë mundësitë për ta njohur të Dërguarin e Allahut.

Dalja e politeistëve dhe pasuesve të librit prej gjendjes ku ndodhen, nuk është e mundur vetëm se me argumente. Por, pas ardhjes së këtyre argumenteve, përgjegjësia e atyre që vazhdojnë në mohim u mbetet atyre. Pas kësaj. ata nuk mund të fshihen pas pretekstit se nuk u udhëzuan që të ndiqnin rrugën e drejtë.

رَسُولٌ مِنَ اللَّهِ يَتْلُو صُحُفًا مُطَهَّرَةً (2) فِيهَا كُتُبٌ قَيِّمَةٌ (3)

2-3 I dërguar prej Allahut, që lexon fletë të pastra, në të cilat, ka vetëm dispozita të drejta.[1] 

Pra, nuk do të heqin dorë prej mohimit të tyre derisa t’u vijë një i dërguar prej Allahut i ngarkuar me detyrën e profetësisë. Një profet i tillë, që يَتْلُو صُحُفًا مُطَهَّرَةً lexon fletë të pastra,të kulluara, të ruajtura prej duarve të liga. Sipas dëshmisë së ajetit 79 të sures Vakia “Atë nuk e prek kush, përveç të pastërve”, lexon fletë të pastra.

صُحُفًا suhuf është shumësi i fjalës صاحفةٌ sahifetun. Kuptimi linguistik është letër, fletë e shkruar. Mirëpo, në Kuran, ka kuptim terminologjik librave të zbritur profetëve. “Fletë të pastra”, libra që janë larg dyshimeve e, që nuk janë përzier me gjëra të dyshimta e të pasakta. Janë aq të pastra sa:

 فِيهَا كُتُبٌ قَيِّمَةٌ (3)

3- Në të cilat  ka vetëm dispozita të drejta.

Lexo  Surja Ihlas

Pra, libra të pandryshueshëm që përmbajnë të vërtetën, drejtësinë dhe urtësinë, të pa deformuar, e vërteta gjendet vazhdimisht në brendësi të këtyre librave. Janë pikërisht suret e Kuranit që urdhërohet të lexohen me në ajetin “Lexo”. Duke qenë se Kuran’i Fisnik përmban në brendësi të tij edhe frutat e librave të mëparshëm, Allahu (xh.sh) thotë: ” فِيهَا كُتُبٌ قَيِّمَةٌNë të cilat  ka vetëm dispozita të drejta.”

وَمَا تَفَرَّقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلَّا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَةُ (4)

4-Dhe atyre të cilëve u është dhënë libri, nuk u ndanë vetëm pasi që u erdhi argumenti. 

Pasuesit e librit, veçanërisht dijetarët dhe elita e tyre vetëm kur u erdhi bejjine (argumenti i qartë) u ndanë mes tyre e u përçanë.

Pasuesit e librit ose dijetarët dhe elita e tyre, u përçanë mes njëri-tjetrit vetëm pasi u erdhi bejjine (argumenti i qartë) mrekullia e qartë. Dolën mosmarrëveshje midis atyre që i besuan profetit dhe e ndoqën atë dhe, midis atyre që nuk i besuan atij dhe u kthyen në gjendjen e mëparshme. Mohimi ndaj Profetit Muhamed (sal’la llahu alejhi ue selem) buronte nga zilia dhe nga moskapërdirja e këtij fakti prej tyre. Sepse në Kuran thuhet: “Atyre që ua kemi dhënë librin, ata e njohin ate (Muhammedin) siç i njohin bijtë e tyre, e një grup prej tyre edhe pse e dinë këtë, janë duke e fshehur të vërtetën!” (Surja Bekare 146) Por, zilia u bë pengesë për besimin e tyre.

Me një kuptim tjetër mohuesit; nuk ishin në gjendje të largohesh prej mohimit e, prej traditës së tyre të shthurur, sepse, argumenti i qartë që t’ua shtjellonte të vërtetën nuk kishte ardhur akoma. Gjendeshin në periudhën fetret ( periudha midis dy profetëve, ose periudha kur njerëzit nuk dëgjuar rreth ndonjë profeti, apo rreth fesë së drejtë). Për rrjedhojë, atyre iu dërgua ky libër dhe ky profet si argument i qartë për t’u treguar atyre të vërtetën dhe, duhej që, pasuesit e librit të largoheshin nga besimi i tyre i devijuar dhe ta ndiqnin këtë argument që u erdhi më parë se politeistët. Por, nuk ndodhi ashtu, ata patën mosmarrëveshje mes tyre dhe e mohuan profetin ashtu si adhuruesit e statujave. Kjo mosmarrëveshje, pasi u erdhi argumenti i qartë, nuk ishte për gjë tjetër vetëm se, ata nuk donin të hiqnin dorë prej veseve të tyre të mëparshme dhe prej zilisë e inatit. “Feja e pranueshme tek Allahu është Islami, e atyre që u është dhënë libri, pasi mësuan të vërtetën, vetëm nga zilia mes vete kundërshtuan. E kush mohon argumentet e Allahut, le ta dijë se Allahu shpejtë do t’i japë llogarinë.”(Surja Ali Imran, 19)

 

 وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاءَ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ

5-E duke qenë se ata nuk ishin të urdhëruar me tjetër, pos që ta adhuronin Allahun me një adhurim të sinqertë ndaj Tij, që të largohen prej çdo besimi të kotë, ta falin namazin, të japin zeqatin, se ajo është feja e drejtë. 

وَمَا أُمِرُوا Por ata, atyre që iu është dhënë libri më parë nuk u urdhëruan me gjë tjetër veç إِلَّا se; لِيَعْبُدُوا اللَّهَ të adhurojnë Allahun. Qoftë në librat e tyre të mëparshëm Teurat dhe Ungjill e, qoftë në Kuran’in famëlartë, kjo ishte detyre që ata u urdhëruan, që të mos i shërbejnë një ideali tjetër, por të kenë si synim vetëm njohjen dhe adhurimin e Allahut (xh.sh). مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ , duke ia dedikuar fenë vetëm Allahut me sinqeritet të plotë dhe me qëllim të pastër.  حُنَفَاءَ Si hanif, larg prej çdo besimi të kotë e të pabazë, larg prej edukatës e moralit të papastër, që i drejtohen gjithmonë të vërtetës, adhurojnë vetëm Allahun (xh.sh) me sinqeritet si myslimanë, (mu’uahidun) monoteist që i besojnë vetëm Allahut dhe, shpërblimin e veprave të tyre e presin vetë prej Tij.

Hanif; Duke qenë si cilësi e fesë së Ibrahimit (a.s), nuk është e veçantë vetën për Të, por, duke pasur kuptimin e kundërt me ata që adhurojnë statujat, është emri i fesë së gjithë profetëve që kanë ftuar popujt e tyre në monoteizëm. Fjala hanif, mund të përkufizohet si; besimtar që adhuron vetëm Allahun (xh.sh) e, që nuk devijon në politeizëm. Hanif, është feja që urdhëron të adhurohet vetëm Allahu


[1] رَسُولٌ مِنَ اللَّهِ është bedel (ekuivalente) e bejjine’s. Ose, haber (përcaktor) i mahdhuf mebtede (kryefjalë e nënkuptuar), pra tefsiri (komentimi) i bejine’s.

Ndajeni me miqtë tuaj...