Komentimi i Sures Inshirah – 94

بِسمِ اللَّهِ الرَّحمٰنِ الرَّحيمِ 
1) أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ
2) وَضَعْنَا عَنْكَ وِزْرَكَ
3) الَّذِي أَنْقَضَ ظَهْرَكَ
4) وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ
5) فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا
6) إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا
7) فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ
8) وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ

Kuptimi: Me emrin e Allahut, Mëshiruesit, Mëshirëbërësit

  1. A nuk ta hapëm Ne gjoksin tënd?
  2.  Dhe Ne hoqëm prej teje barrën tënde,
  3. E cila shtypte shpinën tënde.
  4. Dhe Ne, ta lartësuam lart famën tënde?
  5. E, pa dyshim se pas vështirësisë vjen lehtësimi.
  6. Vërtet, pas vështirësisë vjen lehtësimi.
  7. E kur ta kryesh (obligimin) punë, atëherë futju një pune tjetër dhe merru me të.
  8. Dhe, vetëm te Zoti yt përqëndro synimin!

 Surja Inshirah ka zbritur në Meke pas sures Duha. Ka 8 ajete. Kjo sure e ka marrë emërtimin nga verseti i parë. Fjala ‘neshrrah’, që ka kuptimin e qetësimit të zemrës së Profetit nga ana e Allahut (xh.sh) është tema kryesore e sures. Pesha e rëndë e profetësisë që  rëndonte  mbi shpatullat e Profetit (sal’la llahu alejhi ue selem), u lehtësua me ndihmën e Allahut (xh.sh). Kjo sure është burim fuqie shumë i rëndësishëm për ata që ndjekim rrugën e Profetit (sal’la llahu alejhi ue selem) dhe shërbejnë në rrugën e kumtsës Islame. Kjo sure është aq e ngjashme me suren Duha saqë kuptohen qartë që kanë zbritur në të njëjtën periudhë dhe në të njëjtat kushte. Për të ngushëlluar Profetin Muhamed (s.a.s) në fillim zbriti surja Daha dhe pas saj surja Inshirrah. Në këtë sure Allahu (xh.sh) si fillim shprehet kështu: Ne të dhuruam Ty tre mirësi. Ndërkohë që i ke këto nuk ke arsye për tu mërzitur…E para,  mirësia e ‘Sherrh-i Sadrr’ (hapja e gjoksit). E dyta, heqja e barrës nga supet. E treta, lartësimi i famës.

Tefsir (Komentimi)

 أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ

  • 1.  A nuk ta hapëm Ne gjoksin tënd? 

A nuk ta hapëm gjoksin e ta zgjeruam për të qenë i lumtur? Kështu, a nuk t’u rehatua trupi, e t’u qetësua  zemra e shpirti?

Sadrr, ashtu siç ka kuptimin e pjesës së përparme të çdo gjëje, ka edhe kuptimin e pjesës së parme e të sipërme të njeriut ku përfshihet zemra, gjoksi dhe kraharori.

“Sherrh-i Sadrr”, ka kuptimin e hapjes dhe zgjerimit të pjesës së  kraharorit. Po ashtu, pëprdoret edhe si shprehje me kuptim të figurshëm, që ka kuptimin e rehatimit të trupit dhe qetësimit të zemrës e shpirtit. Për rrjedhojë, në të shumtën e rasteve “hapja e kraharorit” nuk ka kuptimin e hapjes së kraharorit në mënyre fizike por ka kuptimin e zgjerimit të kraharorit në mënyrë shpirtërore, duke dhënë qetësi deh rehati shpirtërore.

Pyetja në ajet “ A nuk ta hapëm Ne gjoksin tënd? , është pikëpyetje çuditëse (?!). Pra, O Profet! Ne ta qetësuam zemrën me udhëzim, besim dhe dritën e Kuran’it. Allahu i lartë thotë në një ajet tjetër: ” Atë që Allahu dëshiron ta udhëzojë, ia zgjeron zemrën për (të pranuar) Islamin.” (Surja En’am, 125)

Ibn Kethir thotë kështu: Pra, ta zgjeruam dhe ndriçuam zemrën. Allahu (xh.sh) ashtu siç rehatoi dhe qetësoi zemrën e  Profetit (s.a.s), po ashtu e bëri fenë të gjerë, talerante dhe të lehtë. Në fe nuk ka as vështirësi  as mbingarkesë.[1]

Ndërsa Ebu Hajjan shprehet kështu: Hapja e kraharorit ka kuptimit e qetësimit dhe rehatimit të zemrës për të marrë revelaionin hyjnor (uahj’in).[2]

Sipas disa dijetarëve të tefsirit (komentues Të Kuranit) “hapja e kraharorit të Profetit” ka dy kuptime. E para është kështu: Profeti Muhamed (sal’la llahu alejhi ue selem) edhe para profetësisë e dinte se të krishterët, çifutët, politeistët dhe zoroastritët ishin në rrugë të gabuar. Në të njëjtën kohë nuk ishe i qetë nga hanefiliku (monoteizmi) që besonin Mekasit. Sepse besimi i tyre ishte i fshehtë dhe enigmatik. Mbi të gjitha Profeti (s.a.s) nuk e dinte se cila ishte rruga e drejtë. Për rrjedhojë Ai gjendej në një lloj hezitimi mendjeje. Allahu i Lartëmadhëruar duke i dhënë profetësinë Profetit Muhamed (sal’la llahu alejhi ue selem) ia largoj Atij të gjitha hezitimet dhe i fali një qetësi shpirtërore.

Kuptimi tjetër i “hapjes së kraharorit” është: Allahu (xh.sh) Profetit (s.a.s) së bashku më profetësinë i dhuroi Atij guxim, ndihmë, vullnet të fortë dhe rehati shpirtërore. I Dërguari i Zotit (s.a.s) për të kryer detyrën e profetësisë ishte aq shumë i pajisur me dijen e nevojshme, saqë mendja e askujt tjetër nuk mund ta përballonte këtë. Profetit (s.a.s) iu dha aftësia për t’i rregulluar problemet që ekzistonin si një urtësi nga Allahu (xh.sh). Kjo urtësi i ishte dhënë Atij për të lartësuar flamurin Islam brenda një populli të zhytur në injorancë (në pamje të parë pa asnjë mbështetje dhe pa asnjë fuqi mbrojtëse).

Disa dijetarë shprehjen “sherrhu’s-sadrr” e kanë komentuar si  “shekku’s-sadrr” (çarje e kraharorit). Sipas tyre, sherh’i-sadrr ashtu siç ka ardhur edhe në transmetime, ka ndodhur në fëmijërinë e Profetit ose pak para ardhjes së profetësisë ose natën e Israsë/Miraxhit si një operacion fizik. Ky operacion ka ndodhur duke i çarë kraharorin Profetit (s.a.s), nxjerrjen jashtë të zemrës, pastrimin e saj dhe pas vendosjes në vend, mbushjen e saj me besim dhe urtësi.

Lexo  Surja Felek

Ata që nuk besojnë se operacioni fizik i zemrës ka lidhje me gjëra shpirtërore si besimi, dija, urtësia, duke mos i konsideruar të logjikshme këto transmetime i kanë refuzuar. Ndërsa, ata që  besojnë se pastrimi fizik i zemrës ka lidhje me gjërat shpirtërore si besimi, dija, urtësia, i kanë pranuar si të vërteta transmetimet dhe për më tepër kanë këmbënguluar se ky është edhe kuptimi i ajetit.

Duke qenë se këto transmetime zenë vend në librat më të besuar të hadithit si Buhariu dhe Muslimi-edhe pse nuk dihet përmbajtja e vërtetë e ngjarjes- edhe ne besojmë se duhen besuar dhe pranuar ashtu siç janë.

Duke mos thënë “zemrën” por “kraharorin”, tregon se kjo çarje nuk mjaftohet vetëm me pjesën e brendshme por veprat e saj duken edhe jashtë. Sërish zemra e Profetit (s.a.s) duke iu bindur urdhërit të Kuran’it Famëlartë: “ndaj besimtarëve ji i përulur e i butë.” (Surja Hixhr, 88) është e mbushur me mëshirë dhe butësi ndaj besimtarëve.

Përdorja e ‘nun’ أَلَمْ نَشْرَحْ ‘a nuk ta hapëm Ne?’ në vend të ‘a nuk ta hapa Unë?’ ka këtë kuptim: nun tregon madhështi dhe lartësi, po ashtu tregon madhështinë dhe lartësinë e Dhuruesit të mirësisë.

(3) وَوَضَعْنَا عَنْكَ وِزْرَكَ (2) الَّذِي أَنْقَضَ ظَهْرَكَ

  • 2-3.  Dhe Ne hoqëm prej teje barrën tënde, e cila shtypte shpinën tënde. 

وِزْر uizrr, ka kuptimin peshë e rëndë, barrë. Po ashtu, ka edhe kuptimin e gjynahut dhe mëkatit.

Sipas disa dijetarëve وِزْرَكَ ‘barrën tënde’ ka për synim gabimet që ka bërë Profeti (s.a.s). Kuptimi i largimit të kësaj barre prej Profetit (s.a.s) ka kuptimin e faljes së gjynaheve. Allahu (xh.sh) thotë: “ për t’i falur ty Allahu gabimet e mëparshme dhe të ardhshme, për ta plotësuar dhuntinë e Vet ndaj teje dhe për të udhëzuar ty në rrugën e drejtë” (Surja Fet’h, 2) Këtu nuk ka për qëllim gjynahe të mëdha. Sespe profetët janë të ruajtur prej gjynaheve. Por, kanë thënë se këto janë gjëra që Profeti (s.a.s) i ka kryer me ixhtihadin (pikëpamje) e Tij dhe më pas nuk i ka pëlqyer.

Por, ky mendim nuk ka marrë shumë miratim. Sespe, fjala ‘uizrr’ nuk ka vetëm kuptimin gjynah. Kjo fjalë ka edhe kuptimin peshë ose barrë e rëndë. Rrjedhimisht, kjo fjalë nuk mund të marrë kuptimin gjynah pa patur asnjë arsye. Fjala ‘uizrr’ në verset nuk ka kuptimin gjynah, por ka kuptimin e barrës së rëndë të profetësisë ose disa ngjarje të rënda që i ndhodhën Profetit (sal’la llahu alejhi ue selem) pak para se t’i vinte shpallja e profetësisë ose gjatë shpalljes. Ky opinion ka marrë miratim mëtë gjerë dhe është më i saktë. Sepse, Profeti Muhamed (sal’la llahu alejhi ue selem) edhe para profetësisë kishte një jetë aq të pastër saqë Kuran’i Fisnik i sfidoi këndërshtarët e Tij duke dhënë jetën e Tij si shembull.

“Enkad-u dhahr”, ka kuptimin e rëndimit të peshës në shpinë dhe shtypjes së kockave nga presioni, ose rënia në gjendje të dobët nga mërzia. Qëllimi këtu është krahasimi i vështirësive që pati Profeti (sal’la llahu alejhi ue selem), me një barrë të rëndë. Allahu (xh.sh) i tregon të Dërguarit të Tij (s.a.s) se ia lehtësoi këtë barrë të rëndë.

وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ

  • 4. Dhe Ne, ta lartësuam lart famën tënde?

ذِكْر këtu ka kuptimin e famës dhe nderit. Lartësia e famës së Profetit (s.a.s) është lartësia e famës së Tij midis profetëve dhe të dërguarve. Fama e Tij është menjëherë pas famës së Allahut të Lartë, për aq kohë sa të përmendet Allahu (xh.sh) do të përmendet edhe Profeti (sal’la llahu alejhi ue selem).

Një transmetim i Dërguari i Allahut (sal’la llahu alejhi ue selem) thotë: “Xhebraili (a.s) më erdhi dhe më tha: Zoti im dhe i Yti thotë kështu: A e di se si ta kam lartësuar famën? “Allahu e di më së miri”, i thashë unë. Tha: Kur të përmendem Unë do të përmendesh edhe ti.”[3] Kjo tregon edhe gradën më të lartë të nderit dhe famës.  Sepse, kur përmendet Allahu (xh.sh), përmendet edhe i Dërguari i Tij (sal’la llahu alejhi ue selem). Kur thuhet ‘Le ilehe il’la llah’ vjen ‘Muhamed rrasulu llah’.

Ebu Hajjan shprehet kështu: Allahu i Lartë e ka përmendur emrin e Profetit të Tij të dashur në fjalën e dëshmisë, në ezan, në ikmet, në teshehud (ulja gjatë feljes së namazit), në hutbe, në Kuran dhe në shumë vende tjera bashkë me Emrin e Tij.

Nuk ka asnjë vend në botë që mos jetë vend vednosje për muslimanët dhe mos të këndohet ezani duke lajmëruar emrin dhe profetësinë e Tij (s.a.s). Po ashtu, në çdo ditë të vitit dhe në çdo 24 orësh në rruzullin tokësor përmendet emri i Tij i bekuar. Ky është një argument i qartë i Kuran’it Famëlartë.

فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا

  • 5. E, pa dyshim se pas vështirësisë vjen lehtësimi. [4]
Lexo  Surja Kadr

Hapja e kraharorit, heqja e barrës nga shpina, lartësimi i famës, të gjitha këto tregojnë se pas vështirësisë vjen lehtësimi. Vërtet pas vështirësisë vjen lehtësimi. Për këtë arsye të bëmë Ty që të arrish lehtësimin, dhe sërish do të bëjmë që të arrish lehtësimin.

Sipas disa dijetarëve të tefsirit, Profeti (sal’la llahu alejhi ue selem) dhe shokët e tij (r.a) për shkak të keqtrajtimeve të politeistëve, kaluan shumë ditë të vështira në Meke. Allahu (xh.sh) për ta ngushëlluar dhe qetësuar Profetin (s.a.s), ashtu siç i përmendi në fillim mirësitë që dhuroi Atij në këtë ajet i premtoi lehtësi që t’i qetësohet zemra dhe t’i rritet shpresa.

إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا 

  • 6. Vërtet, pas vështirësisë vjen lehtësimi. 

Këtu kemi një theksim duke kaluar nga premtimi në premtim. Që tani e më pas, kur të përballesh me një vështirësi, duhet ta dish se pas vështirësisë vjen lehtësimi, miratoji premtimet dhe mos u tremb prej vështirësive. Prite vështirësinë me kënaqësi.

Fjala  مَعَ ‘bashkë’ këtu ka kuptimin ‘beade’ pas. Sepse, vështirësia dhe lehtësimi janë gjëra të kundërta me njera-tjetrën që s’mund të jenë bashkë. Por, vijnë njëra pas tjetrës.

Ajeeti tregon se; për besimtarin pas vështirësisë ka dy lehtësira, njëra në këtë botë dhe tjetra në ahiret (jetën e përtejme).

Ndërkohë që zbret ky ajet, Profeti (sal’la llahu alejhi ue selem) thotë duke buzëqeshur: “Nuk i mshposht dot një vështirësi dy lehtësira. E, pa dyshim se pas vështirësisë vjen lehtësimi. Vërtet, pas vështirësisë vjen lehtësimi. “[5]

Kuptimi i kësaj është shpjeguar në faktin që, fjala ‘usrr’ që ka kuptimin vështirësi është e përcaktuar (marrife), ndërsa fjala ‘jusrr’ që ka kuptimin lehtësi është e papërcaktuar.

Gjithashtu, nuk dë të thotë që bashkë me vështirësinë të shfaqet lehtësia për të gjithë. Ebu Ubejde (r.a) shkruan një  letër drejtuar Omerit (r.a), ku i thotë se Romakët janë të shumtë në numër dhe për këtë arsye ndjen një lloj frike dhe hezitimi. Omeri (r.a) i shkruan atij kështu: “Patjetër që, në një zemër besimatare nesë ka ndonjë shqetësim, Allahu (xh.sh) zbret në të qetësi dhe një vështirësi nuk i mund dy lehtësira.”[6] Dukë thënë “zemër besimtare”, tregon që për besimtari ekziston një rehati shpirtërorë dhe është i durueshëm.

فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ

  • 7. E kur ta kryesh (obligimin) punë, atëherë futju një pune tjetër dhe merru me të. 

Kur të jesh i lirë, pra siç u theksua më parë që pas vështirësisë vjen lehtësimi, kur ta kryesh një punë, adhurim, kalove nga vështirësia në lehtësim, pastaj u çlodhe pak; për shembull, kur të zbret një ajet, e kumton atë dhe i kryen farzet ( detyrimet) mos e lësho veten tënde në rehati, ngrihu dhe angazhohu me një adhurim tjetër, nëse mbaron farzet, fal nafile (namaze suplementare), nëse mbaron namazin bëj dua, që të shtohet lehtësia dhe të vazhdojë falendirimi. Ky urdhër nuk është vetëm për të Dërguarin e Allahut (sal’la llahu alejhi ue selem), por për të gjithë muslimanët.

Ky ajet, është një nga ajetet më të rëndësishëm që tregon rëndësinë e punës në Islam. Sepse i paraqet muslimanit një rregull të rëndësishëm jetese dhe një filozofi angazhimi. Po, muslimani duhet të jetë në çdo kohë në lëvizje. Lëvizje edhe në punë, lëvizje edhe në pushim… me fjalë të tjera, ai duhet t’i planifikojë punët e tij në mënyrë që të mos lerë hapësirë për boshlliqë. Në fakt, nga nevojat e të qenurit njeri është edhe çlodhja. Por, edhe çlodhja duhet të jetë aktive. Për shembull, një njeri që e lodhon trurin me shkrim dhe lexim, ashtu siç mund të çlodhet duke u shtrirë, mund të çlodhet edhe duke ndryshuar angazhim; mund të lexojë kuran, mund të falë namaz, mund të bëjë gjimnastik, mund të bisedojë me dikë ose sipas rrethanave mundet edhe të bejë shaka me dikë. Kur të lodhet me këto, kthehet sërish te studjimi i librit. Shkurt, vazhdimisht lëvizje; vazhdimisht kalon nga një punë në tjetrën… Kështu pra, “të qetësohesh duke punuar, dhe të punosh duke u qetësuar”, është një nga vlerat e besimtarëve.

 وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ

  • 8. Dhe, vetëm te Zoti yt përqëndro synimin! 

Vendosja e mef’ul (rrethanorit) إِلَى رَبِّكَ te Zoti yt përpara foljes, është për t’i dhënë kuptimin “vetëm”. Pra, kërko dhe duaj vetë Zotin tënd, çfarëdo që të kërkosh kërkoje prej Tij. Mos u pengo nga shkaqet e jashtme për të arritur te Ai, mos syno diçka tjetër përveç Tij, dhe vzhdimisht drejtohu Atij (xh.xh).

 


[1] Ibn Kethirr, Tefsiru’l-Kurani’l-Adhim, Kahire ts., IV, 524.
[1] Ibn Kethirr, Tefsiru’l-Kurani’l-Adhim, Kahire ts., IV, 524.
[2] Ebu Hajjan, Bahrru’l-Muhit, VIII, 487.
[3] et-Taberi, Xhemiu’l-Bejen, Bejrut 1988, XV, 235. Ibn Hibban, Sahih, Sahih, V, 162.
[4] إِنَّ inne, tregon se ky premtim është i vërtetë.
[5] Mu’uata, Xhihad, 6.
[6] Mu’uata, Xhihad, 6.

 

Ndajeni me miqtë tuaj...